Trauma verwerken
Oorzaken, symptomen en behandeling
Samenvatting
- Trauma ontstaat na een schokkende ervaring en kan leiden tot PTSS, angst, depressie of dissociatie.
- Er zijn meerdere vormen: enkelvoudig, meervoudig, ontwikkelings- en complex trauma.
- Bewezen therapieën zijn o.a. EMDR, cognitieve gedragstherapie (CGT) en lichaamsgerichte therapie.
- Changes GGZ behandelt enkelvoudig en meervoudig trauma in een persoonlijk traject van 12 weken.
Fanya
(Neuro)psycholoog
Wat is trauma?
Trauma is niet alleen wat er met je is gebeurd, het is wat er in jou is gebeurd als reactie op die gebeurtenis. Je zenuwstelsel raakt overweldigd en kan de ervaring niet op een normale manier verwerken. Hierdoor blijven herinneringen, gevoelens en lichamelijke reacties als het ware ‘vastzitten’.
Trauma uit zich op verschillende manieren, afhankelijk van de persoon en de ernst van de gebeurtenis.
Veelvoorkomende reacties zijn:
- Herbelevingen of nachtmerries over de traumatische gebeurtenis.
- Vermijdingsgedrag: situaties, mensen of gedachten die aan het trauma doen denken, worden ontweken.
- Verhoogde prikkelbaarheid, schrikreacties of slaapproblemen.
- Gevoelens van schuld, schaamte of emotionele gevoelloosheid.
- Concentratieproblemen en moeite met het dagelijks functioneren.
Herken je jezelf hierin?
Welke soorten trauma zijn er?
Niet elk trauma is hetzelfde. De aard, duur en context van de traumatische ervaring bepalen mede welke behandeling het meest geschikt is.
- Bij een enkelvoudig trauma gaat het om een eenmalige schokkende gebeurtenis, zoals een ongeluk, een overval of een natuurramp. Hoewel de ervaring ingrijpend is, biedt een kortdurend en gericht behandeltraject vaak goede resultaten.
- Meervoudig trauma ontstaat door herhaalde traumatische ervaringen, zoals langdurig geweld of aanhoudend misbruik. Omdat het zenuwstelsel steeds opnieuw geactiveerd is geweest, vraagt dit om een intensievere en bredere aanpak.
- Wanneer trauma plaatsvond tijdens de vroege ontwikkeling, denk aan verwaarlozing of misbruik in de jeugd, spreken we van ontwikkelingstrauma. Dit type trauma heeft vaak diepgaande gevolgen voor zelfbeeld, hechting en emotieregulatie.
- Een combinatie van bovenstaande ervaringen kan leiden tot complexe PTSS, een ernstigere en langdurigere vorm van traumagerelateerde klachten die een specialistische, meerfasige behandeling vereist.
- Tot slot is er rouw- en verliestrauma, dat ontstaat na een plotseling of onverwacht overlijden of verlies. Rouw op zichzelf is een normaal menselijk proces, maar wanneer het vastloopt of gepaard gaat met traumatische elementen, is professionele begeleiding aangewezen.
Oorzaken en risicofactoren
Traumatische ervaringen kunnen iedereen overkomen.
Veelvoorkomende oorzaken zijn:
- Fysieke of seksuele mishandeling en misbruik.
- Verwaarlozing, met name in de vroege jeugd.
- Getuige zijn van geweld, ongelukken of rampen.
- Verlies van een dierbare onder plotselinge of ingrijpende omstandigheden.
- Medische ingrepen of levensbedreigende diagnoses.
- Oorlog, vlucht of langdurige onveiligheid.
Niet iedereen die een schokkende gebeurtenis meemaakt, ontwikkelt een trauma. Beschermende factoren zoals sociale steun, veerkracht en vroege hulpverlening spelen een grote rol. Wanneer een trauma onbehandeld blijft, kan het zich ontwikkelen tot een posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Wanneer wordt trauma een stoornis (PTSS)?
Wanneer traumaklachten langer dan één maand aanhouden en het dagelijks functioneren sterk belemmeren, kan er sprake zijn van een posttraumatische stressstoornis (PTSS). De officiële diagnose wordt gesteld aan de hand van de DSM-5-criteria en omvat vier symptoomclusters:
- Herbelevingen: flashbacks, nachtmerries, intense emotionele of lichamelijke reacties op herinneringen.
- Vermijding: het bewust ontwijken van gedachten, gevoelens, mensen of plekken die aan het trauma herinneren.
- Negatieve cognities en stemming: aanhoudende schuld, schaamte, vervreemding of neerslachtigheid.
- Hyperarousal: constante alertheid, slaapproblemen, concentratieproblemen en verhoogde schrikreacties.
Hoe wordt trauma behandeld?
Changes GGZ biedt een gespecialiseerd traumabehandelingstraject van 12 weken in Breda. De behandeling is altijd op maat: samen met jou wordt bepaald welke therapievorm het beste aansluit bij jouw situatie. Het traject omvat zowel individuele sessies als groepstherapie.
Welke therapievormen worden ingezet bij traumaverwerking?
Changes GGZ zet verschillende bewezen therapievormen in, afhankelijk van jouw situatie en de aard van het trauma. Welke combinatie het beste bij jou past, bepalen we samen tijdens het intakegesprek.
Denken en herinnering:
- Cognitieve gedragstherapie (CGT) helpt je negatieve denkpatronen te herkennen en stapsgewijs je gedrag te veranderen.
- EMDR vermindert via oogbewegingen of bilaterale stimulatie de emotionele lading van traumatische herinneringen — de meest bewezen methode bij PTSS.
- Imaginatietherapie herstructureert traumatische beelden via geleide verbeelding, zodat ze minder grip op je hebben.
Lichaam en bewustzijn:
- Lichaamsgerichte therapie lost spanning en trauma los die zijn opgeslagen in het lichaam, daar waar praten alleen niet altijd bij kan.
- Mindfulness traint je om aanwezig te blijven in het hier en nu, waardoor piekeren en hyperwaakzaamheid afnemen.
Verbinding en inzicht:
- Groepstherapie biedt erkenning van lotgenoten, vermindert isolement en helpt bij het opbouwen van sociale veiligheid.
- Psychotherapie geeft diepgaand inzicht in onderliggende patronen en emoties — voor wie verder wil kijken dan de traumaklachten alleen.
Waar kun je terecht?
Hoe verloopt het behandeltraject stap voor stap?
- Stap 1: Huisartsverwijzing: je huisarts verwijst je door naar Changes GGZ via ZorgDomein.
- Stap 2: Intake: uitgebreid kennismakingsgesprek en inventarisatie van je hulpvraag.
- Stap 3: Persoonlijk behandelplan: samen stellen we een plan op dat aansluit bij jouw type trauma.
- Stap 4: Behandeling (12 weken): individuele therapie en/of groepssessies in Breda, Hoge Mosten.
- Stap 5: Nazorg: na de behandeling begeleiden we je bij de terugkeer naar het dagelijks leven.
“Het verleden een plekje geven”
“De behandeling bij Changes GGZ heeft me geholpen om mijn verleden een plek te geven en weer vooruit te kijken. Dankzij de steun en begeleiding voel ik me sterker en veerkrachtiger dan ooit tevoren.”
Veelgestelde vragen over traumaverwerking
Wat is het verschil tussen een traumatische ervaring en PTSS?
Iedereen kan een schokkende ervaring meemaken en daar tijdelijk last van hebben. Er is pas sprake van PTSS wanneer klachten langer dan vier weken aanhouden, intens zijn en het dagelijks functioneren sterk belemmeren. Een diagnose wordt gesteld door een GGZ-professional op basis van de DSM-5-criteria.
Kan ik ook zonder verwijzing bij Changes GGZ terechtkomen?
Nee, een verwijzing van de huisarts is noodzakelijk. Changes GGZ is aangesloten op ZorgDomein, waarmee de verwijzing eenvoudig digitaal verloopt. Je kunt ook zelf contact opnemen via 088 – 242 6437 om te bespreken hoe de aanmelding werkt.
Hoe lang duurt een traumabehandeling?
Changes GGZ biedt een gestructureerd traject van 12 weken. De exacte invulling verschilt per persoon: bij complexer of meervoudig trauma kan aanvullende begeleiding nodig zijn.
Werkt EMDR ook bij complexe trauma's?
EMDR is effectief bewezen voor enkelvoudig trauma en PTSS. Bij complex of meervoudig trauma wordt EMDR vaak gecombineerd met andere therapievormen, zoals CGT of lichaamsgerichte therapie. De behandelaar bespreekt dit met je tijdens de intake.
Wordt traumabehandeling vergoed?
Behandeling bij een erkende GGZ-instelling valt onder de basisverzekering, nadat het eigen risico is verbruikt. Changes GGZ bespreekt de vergoedingssituatie graag persoonlijk met je.
Wat als ik zowel trauma als een verslaving heb?
Trauma en verslaving komen regelmatig samen voor, ook wel een dubbele diagnose genoemd. Changes GGZ heeft expertise in beide gebieden en kan een geïntegreerd behandelplan opstellen dat beide problematiek aanpakt.
Hulp bij traumaverwerking?
Plan een eerste kennismakingsgesprek
Heb jij hulp nodig? Wij helpen je bij jouw traumaverwerking.
Laat hieronder je gegevens achter en een van onze collega’s neemt zo snel mogelijk contact met je op.
Liever direct iemand spreken? Bel 088 – 242 6437 (24/7 bereikbaar).
Privacybeleid: Bij het versturen van jouw aanmelding ga jij akkoord met onze privacy voorwaarden. Changes GGZ gaat zeer voorzichtig om met jouw gegevens. Je kunt op ieder moment vragen om verwijdering. Bekijk hier het privacyverklaring van Changes GGZ.